Burgemeester en Wethouders van Harderwijk hebben de Gemeenteraad voorgesteld 75% te bezuinigen op de plaatselijke bibliotheek. En daarmee is Harderwijk met stip op nummer één gekomen van gemeenten in Nederland die willen bezuinigen op bibliotheekwerk.
In maart van dit jaar beantwoordde de staatssecretaris voor Cultuur, Halbe Zijlstra, vragen van Kamerlid Jasper van Dijk over de bezuinigingen op de bibliotheek. Zijlstra schreef daarover het volgende: “Het is evident dat de openbare bibliotheek in veel gevallen ook een ontmoetingsfunctie vervult. Dat blijkt ook uit de Richtlijn basisbibliotheken die vijf kernfuncties onderscheidt: lezen en literatuur, ontwikkeling en educatie, kennis en informatie, kunst en cultuur, ontmoeting en debat. Van het lokale bestuur mag verwacht worden dat het de sociale effecten van voorgenomen bezuinigingen laat meewegen.”
In december vorig jaar nam de Tweede Kamer een motie van Jasper van Dijk aan over de bezuinigingen op de bibliotheken. In die motie worden gemeenten en provincies opgeroepen bibliotheken zoveel mogelijk te ontzien bij de bezuinigingen. De regering zou daartoe tot overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) moeten overgaan. “Bibliotheken zijn de toegangspoort tot informatie en literatuur voor jong en oud en rijk en arm. Daar moeten we zuinig op zijn”, aldus Van Dijk

Deze motie is aan het College van B&W van Harderwijk voorbijgegaan, zo lijkt het. Tegen iedere landelijke afspraak in, wordt voorgesteld om op draconische wijze te gaan bezuinigen. “Door de bibliotheek wordt wel een erg zwart/wit beeld geschetst”, hoorde ik. Hoezo “zwart/wit beeld?” Volgens afspraak tussen de Nederlandse Gemeenten, de provincies en het Rijk financieren gemeenten de bibliotheken volgens het zogenaamde instapniveau. Het niveau dat de gemeente Harderwijk (na bezuiniging) nu voorstelt ligt daar maar liefst 72% onder! Probeert u eens met 72% minder inkomen in de maand rond te komen. Wie heeft niet zijn vaste lasten? Gemeenten hebben het in hun bezuinigingsplannen over “beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare kosten”. Niet beïnvloedbare kosten zijn bij de gemeenten de uitgaven voor huisvesting, automatisering en personeel. Hoe zou dat een instelling als de bibliotheek vergaan?

Nog één die ik hoorde: “Na 2012 zou de subsidie voor het pluspakket toch al stoppen”. Is dat zo?  Dat weten we niet. In een economisch normale situatie zouden de activiteiten worden geëvalueerd en vervolgens opnieuw in het nieuwe beleidsplan worden opgenomen. Mogelijk met wat andere accenten, maar een directe aanleiding om ze te stoppen zou er niet geweest zijn.

Het effect van de bezuinigingen voor de bibliotheek is groot. Voor ondernemend Harderwijk zal het verdwijnen van de bibliotheek uit het centrum ook groot zijn. Een bibliotheek heeft een grote aantrekkingskracht voor jong en oud. Welke instelling of ondernemer mag zich verheugen op 130.000 bezoekers per jaar? Het is niet voor niets dat Joop van den Ende bezuinigingen op cultuur afwijst. De aanzuigende werking van cultuur is voor ondernemers van groot belang.

De Burgemeester van Harderwijk noemde bij zijn beëdiging in 2005 dat de bibliotheek één van de drie dingen is die je een stad nooit mag afnemen. Laten we die woorden èn de motie van de Tweede Kamer van december 2010 nog eens goed tot ons door laten dringen.

 
Jan Hoogenberg,
directeur-bestuurder bibliotheek Noordwest Veluwe