“Kleutertje blijf bij je hamertje tik”, een willekeurige variant op “schoenmaker blijf bij je leest” of toch niet zo willekeurig? De columnist van De Puttenaer, Martijn Fabriek, schrijft op 9 maart 2011 in zijn column dat het primaire doel van de bibliotheek de uitleenfunctie is en dat de bibliotheek, net zoals hij het zich herinnert uit zijn jonge jaren, een “bewaarplaats voor boeken” zou moeten zijn.
Wat is er dan toch de afgelopen decennia gebeurt met de bibliotheek, dat Fabriek heeft bewogen hier een column aan te wijden?
Ontwikkelingen in de bibliotheek lopen parallel aan die in het onderwijs. De ervaring in het onderwijs heeft door de jaren heen geleerd dat klassikaal onderwijs niet gelijktijdig alle kinderen van de juiste informatie en leerbehoefte kan voorzien. Tussen kinderen bestaan niveauverschillen en om zich optimaal te kunnen ontwikkelen moeten kinderen uitgedaagd worden.
Zo is het ook met de bibliotheek. De bibliotheek is meegegaan met zijn tijd, meegegaan omdat de media is veranderd en omdat de belangstelling voor media is veranderd. Het belang van lezen is echter onveranderd belangrijk gebleven. Dat is niet nieuw: als ruim 10 procent van de autochtone Nederlandse beroepsbevolking als laaggeletterd mag worden aangemerkt, dan kun je je afvragen of dat ooit anders is  geweest. De vraag die je je dan moet stellen is: “hoe krijg je mensen aan het lezen?” Zeker in een tijd dat media sneller is geworden en ook verwacht wordt dat een ieder daar snel op kan inspelen, is goed en begrijpend kunnen lezen van groot belang.
We kunnen kleutertjes hamertje tik laten spelen, we kunnen ze ook op jonge leeftijd met lezen in contact brengen. Daartoe moet je ouders van het belang van lezen overtuigen; de bibliotheek doet dat bijvoorbeeld met “Boekstart”: een programma voor pasgeboren kinderen, wat in samenwerking met de consultatiebureaus in Harderwijk en Nunspeet succesvol wordt uitgevoerd.
Oudere kinderen, maar ook volwassenen, probeert de bibliotheek op een andere manier te verleiden. In een omgeving die uitnodigend is, door bijvoorbeeld een goed gefaciliteerde leestafel, het aanbieden van internet en de nieuwste titels van boeken. Maar ook door kinderen en jongeren games aan te bieden. De bibliotheek doet dat op een verantwoorde wijze, waarbij de games ook een educatief karakter kunnen hebben. Daarmee wordt de bibliotheek toegankelijk voor een groep, die zich hier soms niet mee wil identificeren. Ervaring leert dat in de leeftijdsgroep 20 tot 35 jaar de grootste “afhakers” zitten, vaak veronderstellend dat de bibliotheek niets te bieden heeft. Met het aanbieden van toptitels speelt de bibliotheek in op een behoeft voor deze doelgroep. Ook biedt de bibliotheek de leden thuis of in de bibliotheek de mogelijkheid via de aanwezige PC’s op snelle wijze de catalogus te raadplegen.
Ondertussen verwaarloost de bibliotheek de (lokale) bewaarfunctie niet. In Putten, maar ook in de andere locaties, heeft de bibliotheek een collectie boeken waarin de lokale historie wordt beschreven. Een tentoonstelling daarover, zoals nu de fotopresentatie in Putten, heeft behalve een hoog  bezienswaardigheidsgehalte, ook de functie de leden opmerkzaam te maken op de historische collectie.
“Schoenmaker blijf bij je leest”: zeker, de leesfunctie is de belangrijkste functie voor de bibliotheek. Zeker zo belangrijk is ook hoe je met andere functies de leesfunctie kan versterken.

Jan Hoogenberg, directeur-bestuurder Bibliotheek Noordwest Veluwe