Hoe gaat het nu verder met de bibliotheek? Op 3 maart volgend jaar zijn er verkiezingen en een aantal van mijn collega instellingen is al geconfronteerd met bezuinigingen. Op het blog van één van mijn collega’s van de bibliotheek Noordwest Veluwe (in het kader van ons opleidingsprogramma 23 dingen, zie mijn vorige blog) lees ik dat in Friesland, in de gemeente Smallingerland, de bibliobus op houdt te bestaan: de APK keuring liet het niet langer toe dat de bus bleef rijden en geld voor een nieuwe is er niet. Van dezelfde collega lees ik in een ander blog dat in Engeland de kleinste bibliotheek ter wereld is geopend en wel in een voormalige telefooncel.
En die telefooncel kwam bij ons in de bibliotheek ruim een week geleden ook al ter sprake, maar dan als metafoor. Wie herinnert zich nog die oude vertrouwde telefooncel van de PTT? Wel een romantisch beeld: kwartje zoeken, kwartje in de automaat, vinger in de kiesschijf en draaien maar. Nog een kwartje zoeken……maar ook: telefoonkabel (zo’n doucheachtig geval) uit de knoop halen, lukte dan weer niet, dus bleef je er maar aan trekken; voor alles het oorgedeelte van die zwarte hoorn aan de mouw van je jas schoonvegen; lange rij voor de cel van mensen die ook willen bellen en steeds ongeduldiger worden, nog een kwartje zoeken enz. enz. Nee, dat hebben die Engelsen nog niet zo gek bekeken: telefoon eruit, bibliotheek er in.
Hebben we dan minder ruimte nodig? Denk ik niet. Ik denk ook niet dat de bibliotheek, net als de telefooncel, uit het straatbeeld is weg te denken. Maar we maken er wel anders gebruik van. We gaan naar de bibliotheek om elkaar te ontmoeten, met elkaar in gesprek te gaan en nieuwe media te ontdekken. Maar ook ontmoeten op plaatsen waar dat logisch is: bijvoorbeeld in de scholen en in de zorginstellingen. In Drielanden Harderwijk sluiten we onze locatie, omdat er een te beperkt aantal leners was. Mogelijk was het ook te onbekend, maar zeker is ook dat we er niet de dienstverlening konden geven die nodig is. We worden steeds digitaler en dan moeten de voorzieningen er ook naar zijn.
De bibliotheek krijgt een andere functie: we zullen steeds meer verbindingen gaan leggen tussen cultuur, educatie, informatie en, zoals ik dat in de tijd van de telefooncel ook wel eens hoorde, “verstrooiing”. In de tijd dat we nog geen commerciële zenders hadden werd die term gebezigd voor de publieke omroep: een bepaald percentage van de zendtijd mocht worden gebruikt voor “verstrooiing”. Een vorm van betutteling, die we al lang gepasseerd zijn. Bovendien zit ik nu wel heel erg naar “vroeger” te grijpen. Communicatie is veranderd en niet per definitie slechter geworden: je moet je er alleen van bewust zijn. MSN en Hyves zijn communicatiemiddelen van deze tijd en als je onbeperkt kunt internetten met je mobiele telefoon, sms je niet meer, maar maak je ook gebruik van MSN. De bibliotheek moet daar gebruik van maken: snel kunnen reserveren als het om uitleningen gaat met de communicatie die ons tegenwoordig ter beschikking staat.
Uit het straatbeeld verdwijnen? Als wij een ontmoetingsplek zijn, waar moderne media samen komt met de fysieke collectie, blijven wij een plaats waar veel valt te ontdekken.
Ook verkiezingen zullen daar niet veel aan veranderen.

Jan Hoogenberg,
directeur bibliotheek Noordwest Veluwe